Blokzincirleme Eğitim Olur (mu?)

Kategori: Blockchain, Egitim / Yazar: Devrim Danyal

Dijital Eğitim

Dijitalleşme, küresel hedeflerin başarılması için anahtar etkinleştiricilerden ve katalizörlerden biri olarak kabul edilmiştir. Bu kapsamda dijital teknolojiler, gıda güvenliği ve toplumsal cinsiyet eşitliğini geliştirmek, iklim değişikliği ile mücadele, enerji erişimini artırmak, halk sağlığını geliştirmek veya ekonomik büyüme ve gelişmeyi artırmak açısından ülkeler içinde ve ülkeler arasında giderek daha fazla kullanılmaktadır.

Dijital çözümler son yıllarda hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde kapsamlı ekonomik ve sosyal ilerleme sağlamıştır. Gelişen teknolojilerle ilgili birçok vaatlere rağmen, dijitalleşmenin potansiyel etkisinin, kalkınma bağlamındaki gerçeklerle karşı karşıya kalması gerekmektedir. Benzer durum blockchain için de geçerlidir. DLT (Dağıtık Defter Teknolojisi), bireyler, şirketler ve kurumlar arasındaki etkileşimi değiştirmeyi vadediyor. Böylece bizi, mevcut aracıları ve aracıların rollerini yeniden düşünmeye zorluyor. Blockchain’in nasıl fayda sağlayabileceği konusundaki kavramlar; uygunluk, potansiyel dönüştürücü etki, fizibilite ve olgunluk şeklinde karşımıza çıkmaktadır.

Eğitimin değeri, eğitim kavramının kendisi kadar somut değildir. Bilgisizliği, önyargıları ve işsizliği ortadan kaldırmak için bir araçtır. Değeri de buna göre yüksektir. Artan iş dalgalanması, daha fazla uluslararası hareketlilik ve göçün yanı sıra teknoloji meraklısı iş profilleri ışığında, eğitimdeki eğilim tüm yaşam boyunca dağılmış daha küçük öğrenme birimlerine doğru ilerlemektir. Ayrıca, günümüz kariyer yollarında yaygın öğrenme unsurlarına tanık oluyoruz. Tüm bu eğilimler, eğitim tarihini hem eğitim kurumlarına hem de işverenlere kanıtlayan doğrulanabilir ve devredilebilir niteliklere olan ihtiyacı artırmaktadır. Bu özellikle örgün eğitime erişimi olmayanlar için istihdam beklentilerine fayda sağlayacaktır.

Blockzincir Eğitim

İdeal olarak, tüm eğitim kimlik bilgilerimiz, kurcalamaya dayanıklı bir şekilde, bir tür evrensel doğrulanabilir eğitim e-pasaportu olan eksiksiz bir şekilde olmalıdır. Bununla birlikte, bu yapı, kimlik bilgilerinin her türlü formda gelmesi, sahtekârlığın çeşitli derecelerde mevcut olması ve varsa doğrulama, farklı güvenilirlik seviyelerine sahip geniş bir mekanizma yelpazesine dayanması nedeniyle statükodan uzaktır. Örneğin, bir üniversite programına başvuran olarak, genellikle okullar ve devletlerden zaman alan, ücret gerektiren ve genellikle kağıt tabanlı bir formatta onaylı transkript talep etmek zorunda kalırız. Ayrıca, eğer sertifikalar kaybolursa veya kurumlara ulaşılamazsa, geniş kapsamlı olumsuz sonuçlar doğurabilir.

Dağıtılmış defterler, kimlik bilgilerini dijital kayıtlar olarak birleştirilmiş, taşınabilir, güvenli, kurcalamaya dayanıklı ve küresel olarak erişilebilir bir şekilde saklamak ve doğrulamak için yeni yollar sunarlar. Elde edilmesi hedeflenen öğrenmenin toplamından daha küçük öğrenim birimlerine, bir beceri edinmeye veya öğrenmeye katkıda bulunan somut bir deneyime uzanan farklı şekilde sertifikalandırılabilecek çeşitli öğrenme türleri oluşturulabilir. Benzer şekilde, blockchain tabanlı kimlik bilgisi yönetim mekanizması birkaç şekilde olabilir ve en temel ademi merkeziyetçi eğitim kimlik mimarisi oldukça basittir.

İlk adımda, güvenilir bir sertifika veren, örneğin üniversiteler gibi akredite edilmiş kurumları merkezi olmayan sisteme kabul ederek DLT’yi doğrulayabilen ve kimlik bilgileri ekleyebilen düğümler haline getirir.

Dijital Güvenlik

İkinci adımda, her akredite kurum, eğitim kimlik bilgilerinin içerdiği tüm bilgileri yeterlilik veya unvan, sertifikanın adı, öğrencinin adı ve yayın tarihini bir veri kümesinde derler. Bu veri seti daha sonra üniversite tarafından dijital olarak imzalanır ve deftere yazılır, böylece kimlik bilgisinin geçerliliği değişmez ve kamuoyunda doğrulanabilir hâle gelir. Eşzamanlı olarak, öğrencilere benzersiz şekilde imzalanmış dijital sertifikalar, örneğin, blockchain için geri bağlanan bir QR kodu içeren bir PDF biçiminde verilir.

Öğrenciler artık bu dijital belgeleri üçüncü bir adımda otomatik olarak ve dünyanın herhangi bir yerinden akademik başarının gerçekliğini doğrulayabilen potansiyel işverenleriyle doğrudan paylaşabilirler. QR kodunu tarayarak ve dağıtılmış defterde saklanan karma ile karşılaştırarak, işe alım kuruluşu anında kimlik bilgisinin gerçek olmasını sağlayabilir. Bu nedenle, DLT, kimlik bilgisinin içeriğini doğrularken, herhangi bir zamanda ve bir sertifikanın kime verildiğini doğrulamayı mümkün kılar.

Daha karmaşık ve global senaryoda bu fikir, uluslararası düzenleyici çabalarla uyumlu olan tüm güven ve kimlik bilgilerinin tanınması ağını modellemek için bir araca genişletilebilir. Blockchain’in sunduğu güven ağı, hangi üniversitelerin birbirlerinin kimlik bilgilerini tanıdığı, hangi eğitim kurumlarının, işverenlerin veya bağımsız ve uluslararası kurumların hangi kurum ve hangi derece veya belirli dereceye veya kursa hangi güven ve kaliteyi ilişkilendirdiği gibi bilgileri içerecektir. Gelecekteki LinkedIn profilimizin, olası işverenlere yönelik sağlanan kimlik bilgilerini otomatik olarak kontrol edip doğrulayacağını hayal edebiliriz. Soruların kimlik bilgileri, kendi çevrimiçi doğrulama mekanizmalarını geliştiren binlerce kurumun aksine, evrensel bir eğitim defteri üzerinde tek bir standart veri formatında yayınlanır ve doğrulanırsa, kursların bu şekilde entegrasyonu çok daha iyi çalışır.

Bir blockchain çözümünün eğitim kimlik bilgilerini arşivlemek, paylaşmak ve doğrulamak için görevdeki sistemlere göre avantajlarını incelerken, çeşitli faydalar da tanımlanabilir:

İlk olarak, blockchain’in dağıtılmış doğası, sertifikaların şeffaf kayıt tutulmasında büyük gelişmeler sağlar. Herhangi bir zamanda, kimlik belgesi sahipleri, üniversite veya erişim izni verilen bir işveren, deftere bakarak sertifikaları denetleyebilir. Bu nedenle DLT’de depolanan kayıtların değişmezliği, çeşitli sahtekârlık senaryolarının oluşmasını zorlaştırır ve tespit edilmesini kolaylaştırır.

İkincisi, bir kamu defteri üzerine kimlik bilgileri kaydedildikten sonra, ihraç eden kurumun katılımı olmadan onay için hazır olurlar. Bu, herhangi bir eğitim kurumundan kimlik bilgilerine erişmek için standartlaştırılmış bir yol olduğu, doğrulama hizmetleri için gereksiz ücret alınmayacağı ve kayıtların, kimlik bilgilerini sağlayan kurumların ömrünün ötesine geçebileceği anlamına gelir.

Üçüncüsü, ağın dağıtılmış doğası sayesinde eğitim bilgileri, fiziksel altyapıyı bozan kayıplara, siber saldırılara ve yıkıcı olaylara karşı dirençli hâle gelir.

Geleneksel olarak, ya akreditasyon yetkilileri ya da bireylerin kendileri tarafından merkezi olarak saklanan sertifikalar kayba karşı savunmasızdır. Tek bir başarısızlık noktası yoktur. Sonuç olarak, bir akredite otorite kapatılsa veya imha edilmiş olsa bile eğitim bilgileri doğrulanabilir ve geçerli olmaya devam eder. Buna göre, merkezi olmayan bir eğitim kimlik platformunun kapsama alanı ne kadar katılımcı olursa, o kadar güvenli olacaktır.

Bir blockchain çözümü, kimlik bilgilerinin taşınabilirliğini ve yönetimini kolaylaştırabilirken, temeldeki eğitimin kalitesini otomatik olarak sağlamaz.

Access Approval

Kimlik sahtekarlığı gibi tüm dolandırıcılık senaryoları göz
ardı edilemez. Verilen kimlik belgelerinin orijinalliği, bu kurumların güvenilirliğini araştıran belgelendiricilere ve diğer güvenilir organlara dayanmaktadır. Kurumlar arasında bu kadar kapsamlı bir güven ağı oluşturmak, hâlâ elle tutulabilir önemli çabalar gerektirir.

Gizlilik…

Gizlilik, başka bir önemli husustur, çünkü eğitim bilgileri herkesin internette açıkça görmek istemediği kişisel veriler içerir.

Yaklaşımlardan biri özet kullanmaktır; tüm kişisel ayrıntıları tanıtmak yerine, yalnızca özel olarak yönetilen kimlik bilgilerinizi doğrulamanıza izin veren bir kamu defteri üzerinde sertifikanın dijital bir parmak izini depolarsınız. Ayrıca, ölçeklenebilirlik açısından sınırlamalar olabilir. Bugün, en önemli kamu blok zincirleri saniyede üç ila 20 işlem yapabiliyor. Seçilen mimarinin, mezuniyet sezonunda tek bir günde potansiyel olarak milyonlarca kimlik bilgisi vermek için gerekli performansı karşılaması gerekir. Teknik olarak uygulanabilir olmakla birlikte, örneğin hibrit bir blok zincir olarak, bu şu anda ademi merkeziyetçi ve güvenlik derecesinde uzlaşmalar gerektirir. Bu nedenle, eğitim standardizasyonu, veri standartları ve blockchain çözümlerinin tanıtımı iyi hizalanmalıdır.

Blockchain tabanlı eğitim kimlik bilgileri platformunun paydaş ortamı ideal olarak;

(i) güvenilir sertifikalar,
(ii) veren kurumlar,
(iii) öğrenenler ve
(iv) söz konusu sertifikaların geçerliliğini doğrulamak isteyen kuruluşları içerir.

Böyle bir çözümün fayda sağlayacağı somut uygulama amaçları açısından, kimlik bilgisi sahtekarlığının yaygın olduğu ve dolayısıyla eğitime duyulan güvenin sınırlı olduğu bir ortam ararız. Bu gibi durumlarda, güvenilir eğitim verileri işverenlerin güvenini artırabilir, idari yükleri sınırlandırabilir ve sertifikalı diploma almış öğrenciler arasında gerçeği ödüllendirebilir. Eğer üçüncü taraf incelemesi için temel veriler sağlanıyorsa, dolandırıcılık kalıplarının algılanması ve hileli olarak işaretlenmesi daha kolaydır. Eğitim kurumlarının kimlik bilgilerinin sadece yüksek ücretlere karşı hantal ve uzun süreçlere dayalı olarak onaylandığı ortamlarda ek faydalar beklenebilir.

Mevcut girişimler, bazı üniversiteler ve araştırma kurumları, öğrencilerin sertifikalarını DLT üzerine kurulmuş bir uygulamada kullanabildikleri eğitim kimlik programlarını denemektedir. En olgun çözümler şu anda dijital sertifikaların güvenli erişimine ve yönetimine odaklanmaktadır. Platformlar, öğrencilerin kimlik bilgilerini güvenilir bir şekilde sunmalarını ve alıcıların sunulan belgelerin gerçekliğini doğrulamasını sağlar. Örnek olarak kimlik bilgilerinin Ethereum ile bağlantılı tek bir uyumlu nitelikte bir araya getirilmesini sunar. MIT’in dijital sertifika projesi benzer şekilde Bitcoin blok zincirine sertifikaların kaydedilmesi için bir ekosistem oluşturur.

Türkiye’ye baktığımızda BKM, Microsoft ve Veripark ortak projesi olan http://belgem.io benzer bir çalışma gerçekleştirmektedir. Ana amaç hayata geçirilen bu uygulamada; Quorum, akıllı sözleşmeler, Istanbul Byzantine Fault Tolerance (IBFT) mutabakat algoritması, kurumlar arası yönetişim uygulaması gibi kavramların test edilmesidir.

Bu doğrultuda http://belgem. io, kurumlar tarafından adınıza tanımlanmış sertifikalarınızı özel bir Quorum blockchaini üzerinde güvenle saklar. Asimetrik kriptografi ile doğrulanabilen bu dijital sertifikaları özgeçmişinize, LinkedIn profilinize ekleyebilir, dilediğiniz kişi ve kurumla paylaşabilirsiniz.

Hayatımızın her aşamasında Blokzincirleme değişimler olur mu sizce ?

Blokzincirle kalın…

.
Devrim Danyal

Devrim Danyal

Twitter

Arkadaşlarınla Paylaş!